Badkamerventilator: 8 afzuigers op debiet, druk en vochtsensor

Het debiet op de doos is het maximum, als niets de lucht tegenhoudt. In de grafiek van Vents ligt het maximum van de TT 125 (280 m³/h) op 0 pascal. Een buis, een bocht, de terugslagklep en het rooster in de gevel geven samen tegendruk, en hoe meer tegendruk, hoe minder lucht. Bij de maximale druk komt er niets meer uit: 30 Pa bij de Bosch Fan 1500 DH, 38 Pa bij de Fan 1900 DH, ongeveer 140 Pa bij de buisventilator van Vents. Itho Daalderop schrijft het in zijn handleiding zonder getallen: weerstanden in het kanaal verlagen de capaciteit, dus kort, recht en glad. Staat er geen druk op de fiche, dan weet je alleen wat de ventilator doet zonder buis.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving vraagt voor een badruimte een ventilatiecapaciteit van 14 dm³ per seconde, in nieuwbouw en in bestaande woningen (IPLO). Dat is 50,4 m³/h, en het is wat de installatie moet halen, bepaald volgens NEN 1087 (nieuwbouw) of NEN 8087 (bestaande bouw), niet wat op de doos staat. Milieu Centraal zegt het eenvoudiger: kies een ventilator die minstens 50 m³ per uur kan afvoeren. Let ook op de stand waarin hij geleverd wordt: Itho Daalderop levert zijn BTV-ssst af op de lage stand van 45 m³/h, en de hoge stand van 75 m³/h zet je met een jumper.

Een vochtsensor zet de ventilator aan zodra de relatieve luchtvochtigheid boven een drempel komt, en laat hem lopen tot die weer gezakt is; bij Bosch is die drempel in te stellen van 40 tot 90%, bij Itho af fabriek 75%, bij de Airope en de Breeze 60 tot 90%. Milieu Centraal raadt een ventilator aan die op luchtvochtigheid stuurt. Een timer laat de ventilator nadraaien als je het licht uitdoet: 3 tot 30 minuten bij Bosch, 3 tot 25 bij Itho. Een trekkoord of schakelaar doet alleen wat jij doet. Sensor en timer hebben een vaste fase én een geschakelde draad nodig; met alleen de lichtdraad stopt de ventilator met het licht.

Kies de maat van de buis die er al zit. 100 mm is de standaard voor badkamer en wc; Ventilatieland noemt 100 mm geschikt voor 50 tot 100 m³/h en 125 mm voor 100 tot 160 m³/h. Een grotere buis geeft minder weerstand, en de 125 mm-uitvoering is meestal ook een sterkere ventilator: Bosch geeft voor de Fan 1500 DH in 100 mm 95 m³/h en 30 Pa op bij 13,5 watt, in 125 mm 182 m³/h en 47 Pa bij 18 watt. Itho schrijft dat zijn 100 mm-ventilator ook op een buis van 125 mm past, met iets minder prestaties, en raadt bij een flexibele slang juist een grotere diameter aan.

NEN 1010 deelt de badkamer in zones, schrijft vakblad E&W Installatietechniek. In zone 1, boven bad of douchebak tot 2,25 meter, mag een vast aangesloten ventilator van minstens IPX4; schakelaars en contactdozen mogen daar alleen op een veilige laagspanning tot 25 volt wisselspanning (SELV). In zone 0, in de bak zelf, mag alleen 12 volt SELV met IPX7. IP24, IP44, IP45 en IP64 voldoen allemaal aan IPX4: het tweede cijfer telt. Fabrikanten kunnen strenger zijn: Bosch en Itho schrijven een hoogte van 2,3 meter voor, en S&P maakt zijn Silent ook in 12 volt, met een aparte transformator; de voeding van zo'n SELV-keten hoort volgens E&W buiten zone 0 en 1. Alle stroomkringen in de badkamer moeten beveiligd zijn, in de praktijk met een aardlekschakelaar van 30 mA.

Een geluidswaarde zonder afstand zegt weinig. Bosch geeft 39 dB(A) op 3 meter voor de Fan 1500 DH; Vents noemt voor de TT 125 op de hoge stand 37 dB(A) op 3 meter en 47 dB(A) op 1 meter. Decibel is een logaritmische schaal: 10 dB meer is tien keer zoveel geluidsenergie. In een kleine, betegelde badkamer sta je vaak op een meter of twee, en tegels kaatsen het geluid terug; Bosch waarschuwt daar zelf voor. Bij een buisventilator telt bovendien welk geluid je leest: dat van de behuizing, op zolder, of dat aan de aanzuigkant, dat via de buis de badkamer in komt.